काठमाडाैँमै बग्छन रगतकाे नदीजस्ता खाेला, किन भयाे यस्ताे ?

काठमाडाैँ । तलकाे तस्बिर आफैँ हेर्नुहाेस् । कुनै रक्त कुण्ड रगतकाे नदीभन्दा केही कमी छैन । तपाईं याे तस्बिर देखेर आश्चयमा पर्नुभयाे पनि हाेला- याे कस्ताे नदी वा खाेला हाे भनेर ? तपाई एकछिन साेच्नु पनि भयाे हाेला कस्ताे राताे नदी ।

याे दृश्य हाे- चन्द्रागिरि नगरपालिका वडा नम्बर १५ स्थित ढुङ्गाअड्डा बल्खु खोलाकाे । जुन रगतझैँ बगेकाे तस्बीर नदीमा प्रिन्टिङ्ग प्रेसबाट निस्किएकाे राताे रङ्गसहित उद्योग बाट निस्किएकाे केमिकल खाेलामा जथाभावी छाडिएपछि देखिएकाे खाेलाकाे दृश्य हाे ।

चन्द्रागिरि वडा नम्बर १५ तिनथानामा देखिएकाे यस्ताे कृयाकलाले हाम्रा खाेलानाला कत्तिकाे सफा, सुन्दर र वातावरण मैत्री एव‌ं प्रदुशणरहित छन् भन्ने देखाएकाे छ ।

किन यस्ता विषयमा स्थानीय निकाय माैन छ ? किन माैन छन १५ नम्बरका वडाध्यक्ष उत्तमबहादुर राउत ? किन यस्ता गैरकृयाकलाप गर्नेलाई छुट ? प्रश्न खडा भएका छन् तर उत्तर कसले दिने ?

कानुनत: खाेलामा जथाभावी फाेहाेर गर्ने, दुरुपयोग गर्ने, अतिक्रमण गर्नेविरूद्ध कानुनी प्रावधान पनि छ । यस्ता विषयमा नगरपालिकाकाे ध्यान केन्द्रित भएकाे देखिँदैन ।

खाेलानाला हाम्राे सभ्यता र सम्पदा हुन्, स्वच्छ सफा नदीनाला कायम राख्नु हाम्राे कर्तव्य पनि हाे । पछिल्लो समय नदीमाथि दाेहन, अतिक्रमणले गर्दा खाेला किनाराका घरहरू पनि डुबानमा परिसकेका छन् ।

पछिल्लो समय चन्द्रागिरिमा नियमन निकायले ध्यान नदिदा खाेलामा जथाभावी प्रदुषण गर्ने, खाेलामा ढल मिसाउने, फाेहाेर फ्याल्ने प्रवृत्ति नयाँ हाेईन पुरानाे बन्दै गईरहेकाे छ ।

चन्द्रागिरिमा मुख्य खाेला र सहायक खाेलाहरू विभिन्न वडाहरूबाट आउने गरेका छन् । नागढुङ्गा, थानकोट, दहचाेक, बलम्वु, मातातिर्थ, सतुङ्गल, नैकाप, नयाँनैकाप, पुरानाे नैकाप, मक्षेयगाँउ र तिनथाना वाट आउने सहायक नदी बल्खुखाेला बनी बग्ने गरेकाे पनि छ ।

दहचाेकबाट आउने ईन्द्रामति, थानकोटवाट आउने भस्मावती र बाड्भञ्ज्याङ्गबाट आउने यक्ष मतिकाे पवित्र संगम त्रिवेणी एक धार्मिक एेतिहासिक र पाैराणिक महत्त्व बाेकेकाे स्थान पनि हाे यहि नदि धार्मिक स्थल बिष्णुदेवी मन्दिर हुँदै ढुङ्गेअड्डा खड्कुलेकाे पुल कंलकी हुँदै बाहिरिने गरेकाे छ ।

विभिन्न बाहानमा सजिलाेका लागि नदिमा ढल, पशुपन्छीका रगत, फाेहाेर नदिमा मिसाईनाले चन्द्रागिरिकाे साेरूप दिन प्रतिदिन कुरूप पार्दै लगिरहेकाे छ ।

हिन्दुहरूकाे पवित्र तिर्थ स्थल आमाकाे मुख हेर्ने ठाउँले चिरपरिचित मातातिर्थ खाेला हाेस्, हाईभिजन नजिकैकाे खाेला, थानकोट खाेला अब बिस्तारै बिस्तारै दलनदिका रूपमा बिकास हुँदै गईरहेकाे छ ।

नदीमा या सहायक खाेलाहरूमा पछिल्लाे समय ढल तथा अखाध्य बस्तुहरू जथाभावी मिसाईनाले पुरै दुर्घन्दित मात्र बनाएकाे छैन यस्ले गर्दा राेगहरूकाे माहामारी समेत फैलाउँदै लगेकाे छ ।

पछिलाे समय दुषितका कारण बालबालिकाहरू विशेषत झाडापखाला, आउँ लगायत फाेहाेर पानीबाट लाग्ने राेगहरूकाे समेत सिकार भईरहेकाे एक तथ्यांकले देखाउँदै लगेकाे छ ।
त्यसैले चन्द्रागिरि नगरपालिका र सम्वन्धित वडाका अध्यक्षहरूले छिटाे भन्दा छिटाे आआफ्ना वडाका खाेला नालाकाे बेलैमा अनुगमन गर्नु पर्ने बेला भएकाे छ ।

खाेलामा जथाभावी ढलनाल, रगत वा उद्योग कलकारखाना बाट निस्केका केमिकल जथाभावी हालेकाे पाईए कारवाहीकाे पनि जरूरी छ । बेलैमा सम्वन्धित निकायकाे ध्यान जावस ।